در این مطلب قصد داریم که به آموزش نحوه محاسبه حجم مبنا برای یک شرکت فرابورسی بپردازیم

برای یادگیری به عکس زیر مراجعه نمایید :

چه معامله گران روزانه چه معامله‌گران چند روزه و کوتاه‌مدت و چه خریداران میان‌مدت و چه افرادی که در بازه‌های زمانی طولانی مشغول به خرید و فروش می‌باشند، می‌توانند از تحلیل تکنیکال بهره ببرند.

در واقع تحلیل تکنیکال شامل زمان خاصی نمی‌شود و این سلیقه و روش کار معامله‌گر می‌باشد که در چه بازه‌ای به تحلیل بپردازد. تحلیل‌گر تکنیکی با تعیین بازه زمانی موردنظرش این را مشخص می‌کند که قصد پیش‌بینی برای چه مدت زمانی را دارد.

این عقیده که برخی از افراد می‌گویند تحلیل تکنیکال صرفاً در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت کاربرد دارد اصلاً درست نیست.این ادعا شاید ناشی از این نظریه باشد که تحلیل بنیادی (فاندامنتال) برای پیش بینی بلندمدت کاربرد دارد و فاکتورهای تحلیل تکنیکی فاکتورهایی کوتاه‌مدت هستند در واقع تحلیل‌گر تکنیکال برای پیش‌بینی بازه‌های زمانی بلندمدت از نمودارهای روزانه، هفتگی، ماهیانه و یا سالیانه بسته به سلیقه خودش استفاده می‌کند و به دلیل همین تکنیک‌ها می‌باشد که این نوع تحلیل را تکنیکال می نامند.

اما در مقایسه بازار بورس با دیگر بازارها ، گاهی یادمان می رود كه یكی از مهمترین ویژگی های این بازار ، وجود قوانین سخت گیرانه است . از یك طرف ، هر شركتی نمی تواند وارد این بازار شود و شرایط اولیه خاصی را باید دارا باشد.

از طرف دیگر ، هر شركت ، در طول عضویتش در بورس ، باید همگان را از ریز و درشت كارهایش مطلع كند.این امر، باعث می شود هم سهامدارانش از وضعیت شركت اطلاع داشته باشند وهم دیگران بتوانند برای خرید آن سهم تصمیم بگیرند . ضمن آنكه هر شركتی كه از قوانین بورس سرپیچی كند ، به طور موقت یا دائم از بورس خارج میشود .

جالب اینجاست ، كسانیكه بر عملكرد شركتها نظارت می كنند ، اصلا كارشان همین است . اینجاست كه دولتی بودن یك نهاد ، برای حفظ منافع مردم و سهامداران ، به كارمی آید.
شاید گمان كنید از آنجا كه در این بازار ، خرید و فروش ها تنها به وسیله افراد خاصی ( به نام كارگزار ) انجام می شود ، تقلب هم زیاد خواهد بود . ولی همان كارشناسان كه گفتیم ، به كار این “دلالان حرفه ای” هم نظارت می كنند . فرض كنید اصلا این واسطه ها نبودند ، می دانید چه هرج و مرجی می شد ؟!

اما یك نكته را هم درباره مقایسه این بازار با برخی از سرمایه گذاری ها كه صرفا به خرید یك قلم دارایی و نگهداری آن برای افزایش قیمت منتهی می شود ، اضافه كنیم : تا اینجا هرچه گفتیم از منافع مادی و محسوس این بازار بود ، اما نباید فراموش كرد كه این نوع از سرمایه گذاری ، هم مستقیم و هم غیر مستقیم بر كل اقتصاد هم اثر گذار است.

جاذبه های بورس اوراق بهادار برای شركتها

حالا فكر می كنید با اینهمه سخت گیری ، چه دلیلی دارد كه شركتها برای پذیرش در بورس ، سر و دست بشكنند ؟
اشتباهتان همینجاست! پیش از آنكه بازار بورس ایجاد شود تا بخواهد با قوانین خاصی ، شركتها را به سوی خود جذب كند ، این تاجران و صاحبان شركتها بودند كه فكر ایجاد بازار بورس به مغزشان خطور كرد . پس جذابیت بورس برای آنها ، چیزی به جز معافیت های مالیاتی و ایجاد تسهیلات مناسب برای صادرات و واردات و …. است . این شركتها می توانند ، همه را در سود و زیان خود شریك كنند . بدین ترتیب هم در هنگام ورشكستگی می توانند از سهامدارانشان كمك بخواهند ، و هم هنگام رشد و سودآوری می توانند با نشان دادن سود به دیگران و شریك كردن آنها ، پشتوانه محكمی برای آینده فراهم كنند .

دارایی‌ها در ترازنامه یک شرکت گزارش شده و خریداری یا ایجاد می‌شوند تا ارزش شرکت یا سود عملیات شرکت را افزایش دهند.

دارایی را می‌توان به عنوان چیزی تصور کرد که، صرفنظر از اینکه تجهیزات تولیدی باشد یا حق ثبت اختراع، در آینده بتواند جریان نقدی ایجاد کند، هزینه‌ها را کاهش دهد، و فروش را بهتر کند.

درک کامل‌تر دارایی

دارایی نمایانگر منابع اقتصادی یک شرکت یا شخص است.

دارایی نمایانگر دسترسی به چیزی است که افراد یا شرکت‌های دیگر ندارند.

حق استفاده، مالکیت یا سایر دسترسی‌ها به دارایی از لحاظ قانونی قابل اعمال هستند، به این معنا که منابع اقتصادی را می‌توان با کسب اختیار استفاده کرد. استفاده از دارایی می‌تواند محدود و محصور به یک مالک باشد.

برای اینکه یک دارایی در شرکت موجود و واقعی تلقی شود، شرکت باید بتواند در زمان انتشار صورت‌های مالی حق مالکیت نسبت به آن داشته باشد. منبع اقتصادی چیزی کمیاب است که می‌تواند از طریق ایجاد جریان‌های نقدی ورودی یا کاهش خروج جریان نقدینگی به وجود آورنده منافع اقتصادی باشد.

نکات کلیدی

دارایی، منبعی دارای ارزش اقتصادی است که یک فرد، شرکت یا کشور تحت تملک یا اختیار خود دارد و انتظار می‌رود که این منبع سود و منفعتی در آینده فراهم کند.

دارایی‌ها در ترازنامه یک شرکت گزارش شده و خریداری یا ایجاد می‌شوند تا ارزش شرکت را افزایش و عملیات شرکت را بهبود بخشند.
دارایی را می‌توان به عنوان چیزی تصور کرد که، صرف نظر از اینکه تجهیزات تولیدی باشد یا حق ثبت اختراع، در آینده بتواند جریان نقدی ایجاد کند، هزینه‌ها را کاهش دهد، و فروش را بهتر کند.

دارایی‌ها را می‌توان در کل به چند دسته دارایی‌های کوتاه مدت (یا جاری)، دارایی‌های ثابت، سرمایه گذاری‌های‌مالی، و دارایی‌های نامشهود تقسیم بندی کرد.

نمونه دارایی‌ها

دارایی‌های جاری (Current Assets)

دارایی‌های جاری منابع کوتاه‌مدت اقتصادی هستند که انتظار می‌رود طی یک سال آینده بتوان آنها را در صورت نیاز به وجه نقد تبدیل کرد. دارایی‌های جاری شامل وجه نقد و معادل وجه نقد، حساب‌های دریافتی، موجودی کالا، و پیش پرداخت‌ها می‌شوند.

با اینکه وجه نقد را راحت می‌توان ارزش‌گذاری کرد، حسابداران به طور دوره‌ای امکان بازیافت بهای موجودی کالا و حساب‌های دریافتی را ارزیابی می‌کنند. اگر شواهدی مبنی بر غیرقابل جمع آوری بودن حساب‌های دریافتی وجود داشته باشد، این حساب‌ها دچار کاهش ارزش می‌شوند. یا اگر موجودی از رده خارج شود، شرکت‌ها ممکن است این اقلام را مستهلک و کسر کنند.

نکته مهم: دارایی‌ها در ترازنامه شرکت‌ها براساس هزینه تاریخی که بهای اولیه دارایی را نشان می‌دهد و با لحاظ هرگونه بهبود یا فرسودگی ثبت می‌شوند.

دارایی‌های ثابت (Fixed Assets)

دارایی‌های ثابت، منابع بلندمدت مانند بنا، تجهیزات و ساختمان‌ها هستند. تعدیل برای فرسودگی دارایی‌های ثابت بر اساس هزینه‌های دوره‌ای که به نام هزینه استهلاک شناخته می‌شود انجام می‌گیرد. اینکار ممکن است بیانگر کاهش یا عدم کاهش توان سودآفرینی یک دارایی ثابت باشد.

به طور کلی اصول پذیرفته شده حسابداری (GAAP) هزینه استهلاک را تحت دو روش گسترده امکان‌پذیر می‌داند. روش خط مستقیم (straight-line method) فرض می‌کند که دارایی ثابت ارزش خود را به نسبت عمر مفیدش از دست می‌دهد، و روش تسریعی (accelerated method) فرض می‌کند که دارایی ارزش خود را در سال‌های اولیه استفاده سریعتر از دست می‌دهد.

دارایی‌های مالی (Financial Assets)

دارایی‌های مالی نشان‌دهنده سرمایه‌گذاری روی دارایی‌ها و اوراق بهادار سایر نهادها و موسسات هستند. دارایی‌های مالی شامل سهام، اوراق مشارکت دولتی و شرکتی، سهام ترجیحی و سایر اوراق بهادار است. دارایی‌های مالی بر اساس نحوه دسته‌بندی و انگیزه اصلی سرمایه گذاری ارزش‌گذاری می‌شوند.

دارایی‌های نامشهود (Intangible Assets)

دارایی‌های نامشهود منابع اقتصادی هستند که هیچ حضور فیزیکی ندارند. آنها شامل حق ثبت اختراع (patents)، علائم تجاری (trademarks)، حق چاپ و نشر (copyrights)، و سرقفلی (goodwill) هستند.

حسابداری دارایی‌های نامشهود مطابق با نوع دارایی می‌تواند متفاوت باشد. همچنین امکان استهلاک و یا آزمایش سالیانه به جهت ارزیابی میزان کاهش ارزش نیز متفاوت است.

قیمت سهام هر لحظه و بر اثر تغییرات عرضه و تقاضای بازار قابل تغییر است. اگر تعداد خریداران یک سهم از تعداد فروشندگان آن بیشتر باشد، یعنی تقاضای خرید یک سهم بیشتر از میزان عرضة آن برای فروش باشد، قیمت آن سهم افزایش می‌یابد و برعکس. درک عرضه و تقاضا و تغییرات قیمتی ناشی از آن بسیار آسان است. اما آنچه دشوار است، فهم آن چیزی است که به تغییرات عرضه و تقاضا در بازار سهام می‌انجامد و سبب می‌شود برخی خواهان یا خریدار سهم خاصی شوند و برخی دیگر، رویگردان یا فروشنده آن باشند.

برای تشریح این رفتار، نظریه‌های مختلفی شکل گرفته است. اما یک نظریة اصلی در این باره آن است که تغییرات قیمت یک سهم بازتاب‌دهنده دیدگاه شخصی سرمایه‌گذاران نسبت به ارزش شرکت ناشر آن است. از این دیدگاه، قیمت یک سهم به لزوم و همواره با ارزش واقعی یا ذاتی آن برابر نیست. در این راستا تحلیل بازارهای مالی، اغلب به دو دسته تحلیل‌های بنیادی و تکنیکی، منجر می‌شود. هر دو نوع تحلیل‌ها، رویکردهای متفاوتی برای تصمیم‌گیری در زمینة تجارب یا سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی دارد. استفاده از تحلیل‌های بنیادی و تکنیکی می‌تواند در تصمیم‌گیری خرید یا فروش سهام نقشی راهبردی ایفا کند. بدین‌منظور، به‌کارگیری تحلیل بنیادی در یافتن ارزش ذاتی یک سهم، و تحلیل تکنیکی در یافتن زمان مناسب برای خرید یا فروش آن نقشی مؤثر دارد. بنابراین، همواره این امکان وجود دارد که حتی در یک بازار کارآمد، بتوان با استفاده از تحلیل‌های بنیادی و تکنیکی، ارزش واقعی یا ذاتی یک سهم را شناسایی، و سپس در سنجش با قیمت بازاری آن، نسبت به خرید یا فروش سهام مزبور اقدام کرد.

تحلیل تکنیکال 

تحلیل تکنیکی سهام، مطالعه و بررسی قیمت سهام است. در این تحلیل فقط از نمودار قیمتها، حجم معاملات و مقادیر محاسبه شده از قیمتها استفاده می­شود و محتوای اطلاعات فقط قیمت و حجم معاملات است. تجزیه و تحلیل تکنیکی به هیچ وجه به بررسی نقاط ضعف یا قوت ساختار شرکت یا صنعت نمی‌‌پردازد؛ بلکه هدفش بررسی رفتار سرمایه‌گذار و روند تغییرات قیمت است. به عبارتی دیگر، تحلیل تکنیکی، مطالعه رفتارهای بازار با استفاده از نمودارها و با هدف پیش‌بینی آینده روند قیمت‌ها می‌باشد. سه مبحث ابتدایی به عنوان پایه مباحث تحلیل فنی به شرح زیر می‌باشد:

1- همه چیز در قیمت لحاظ شده‌ است؛

2- قیمت‌ها بر اساس روندها حرکت می‌کنند؛

3- تاریخ تکرار می‌شود.

یک تحلیل‌گر فنی به این باور است که هر چیزی که بتواند در قیمت‌ها تأثیرگذار باشد، در قیمت یک سهم لحاظ شده است. از طرفی، همه این تحلیل‌گران بر این باورند که تغییرات قیمت تابعی از عرضه و تقاضاست. به این صورت که چنانچه تقاضا بیش از عرضه باشد، آنگاه قیمت صعود خواهد کرد و اگر عرضه بر تقاضا پیش بگیرد، قیمت کاهش خواهد یافت. دومین اصل تحلیل تکنیکال این است که حرکات قیمت تصادفی نیست و معمولاً این حرکات در روندها اتفاق می‌افتد. سومین اصل تحلیل تکنیکال از دو سئوال مهم تشکیل شده:

1) قیمت فعلی چیست؟

2) تاریخچه‌ی حرکات قیمت چگونه است؟ (در این اصل امیدوار هستیم که تاریخ تکرار شود و بر این عقیده به مطالعه‌ی تاریخچه قیمت می‌پردازیم.)

تحلیل بنیادی - فاندامنتال

بررسی علمی درباره عوامل اساسی تعیین‌کننده ارزش سهام را تجزیه و تحلیل بنیادی می‌نامند. تحلیل‌گر بنیادی به بررسی دارایی‌ها، بدهی‌ها، فروش، ساختار بدهی، درآمد، محصول، سهم بازار، ارزیابی مدیریت بنگاه و مقایسه آن با سایر شرکت‌‌های مشابه می‌پردازد و در نهایت ارزش واقعی سهام را تخمین می‌زند. در این نوع تحلیل از اطلاعات وسیعی مانند اطلاعات درون شرکت ( EPS، نسبت‌های مالی، میزان استفاده از ظرفیت، طرح­های توسعه، دریافتی­های احتمالی شرکت بابت مابه‌التفاوت، سوبسیدها و ….) و اطلاعات برون شرکتی( صادرات و واردات کالاها، تعرفه‌های گمرکی، نرخ سود بانکی، تورم، نرخ ارز، رشد اقتصادی، تحولات سیاسی، قیمت نفت، درآمدهای ارزی و …)استفاده می‌شود.
نخستین مسئله‌ای که هر سرمایه‌گذار در تحلیل بنیادی باید حل کند، انتخاب صنعت است. اگر در بحران اقتصادی باشیم و میزان بیکاری نیز زیاد باشد و تمام سعی مردم تنها پرداخت بدهی‌های‌شان باشد، احتمالاً صنایعی از قبیل صنایع غذایی، نفت و خرده‌فروشی مورد توجه قرار می‌گیرد. و هرگاه که اوضاع اقتصادی کشور رونق داشته و نرخ بیکاری کاهش یابد، صنایعی نظیر فن‌آوری که بر اوضاع کشور تأثیر‌گذار هستند، برای سرمایه‌گذاری بررسی می‌‌شوند.

پس از انتخاب نوع صنعت، باید شرکت‌هایی را برای سرمایه‌گذاری انتخاب کرد که نسبت به رقبایشان سودآوری بیشتری دارند. و….

البته روش‌های دیگری مانند مدل‌های اقتصاد سنجی مالی، مدل‌های دینامیکی با محوریت شبکه‌های عصبی و نظریه شواب، مدل‌های نظری سقوط بازار سهام(نظریه رویدادهای ناگهانی)، شاخص‌های پیشرو، روش‌های پیش­بینی نقاط برگشت­، مدل‌های نوسان، تحلیل روانشناسی بازار، تحلیل زیرساختهای بازار به طور کامل در دو طبقه قرار نگرفته­اند و از جهت­هایی شبه به تحلیل بنیادی و از نظرهایی در گستره روش‌های تکنیکی قرار می­گیرند.

هریک از تحلیل‌های تکنیکی و بنیادی نقاط ضعف و قوت بسیاری دارند به طوری که می­توان گفت هیچ یک از آنها به تنهایی کاربرد ندارند بلکه مکمل یکدیگر هستند. سرمایه‌گذاران عموماً در تصمیم گیریهای کوتاه‌مدت و بلندمدت هر دو مورد را با هم تلفیق می­کنند تا بتوانند به تصماتی بهینه دست یابند.

برای ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری، هلدینگ‌ها و برخی شرکت‌های دیگر می‌توان از NAV استفاده کرد.

NAV دقیقا چیست و چگونه در تحلیل بنیادی به دست می‌آید؟

NAV عبارت از ارزش خالص دارایی‌های یک شرکت و به عبارت دیگر، ارزش کل دارایی‌های شرکت پس از کسر بدهی‌ها است.

محاسبه NAV در مورد شرکت‌های سرمایه‌گذاری مناسب‌ترین روش جهت ارزش‌گذاری سهام است.

از نظر حسابداری، کشف NAV آسان است، زیرا به لحاظ حسابداری حقوق صاحبان سهام معادل ارزش خالص دارایی‌های یک شرکت است.

اما مساله اصلی این است که در‌ برآورد تحلیلی NAV، این رقم نمی‌تواند انعکاس مناسبی از خالص ارزش دارایی‌های شرکت ارائه دهد که علت آن نیز به برخی محدودیت‌های ترازنامه باز می‌گردد.

در واقع در ترازنامه شرکت‌های سرمایه‌گذاری، ارزش دارایی‌ها به بهای تمام شده گزارش می‌شوند، در حالی که بین ارزش روز این دارایی‌ها و مبلغ دفتری آن‌ها تفاوت وجود دارد.

عموما این تفاوت بین بهای تمام‌شده تاریخی و ارزش‌ جاری دارایی‌ها بسیار زیاد بوده و باعث لطمه به سودمندی اطلاعات مربوط به دارایی‌ها در ترازنامه می‌شود.

بنابراین، جهت محاسبه دقیق ارزش خالص دارایی‌ها در شرکت‌های سرمایه‌گذاری لازم است که ارزش روز سرمایه‌گذاری‌های انجام شده توسط این شرکت‌ها کشف شود و سپس این رقم را با بهای تمام شده مندرج در ترازنامه مقایسه کرد و در صورتی که ارزش بازار بیشتر از بهای تمام شده باشد، ‌این «مازاد ارزش نسبت به بهای تمام شده» باید در محاسبه خالص ارزش دارایی‌ها در نظر گرفته شود، زیرا در حقیقت این مازاد ارزش، به هنگام ارائه اطلاعات در بخش دارایی‌ها در ترازنامه پنهان مانده است.

بنابراین، برآورد ارزش خالص دارایی‌های یک شرکت عبارت از مجموع حقوق صاحبان سهام و مازاد ارزش سرمایه‌گذاری‌ها نسبت به بهای تمام شده است.

روشن است برآورد NAV در زمانی که کلیه سرمایه‌گذاری‌ها در سهام بورسی صورت گرفته باشد آسان است، اما پیچیدگی‌ زمانی به وجود می‌آید که شرکت، سرمایه‌گذاری‌هایی در شرکت‌های خارج از بورس داشته باشد.

از آنجا که بازاری برای کشف ارزش‌ جاری سرمایه‌گذاری‌ها در شرکت‌های غیربورسی وجود ندارد، تحلیلگر باید ارزش این سرمایه‌گذاری‌ها را بر اساس اطلاعات مختلف برآورد نماید.

در مجموع باید توجه داشت که برآورد NAV برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری فعال در بازار سهام ایران با مشکلاتی مواجه است.

یکی از این مشکلات این است که غالب شرکت‌های سرمایه‌گذاری در بازار سهام ایران، فعالیتی ترکیبی دارند یعنی علاوه بر مدیریت سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار اقدام به کنترل و مدیریت دیگر شرکت‌ها نیز می‌نمایند که این عملیات هلدینگی موجب پیچیدگی و ابهام در محاسبه NAV هر سهم می‌شود.

و مشکل دیگر…؟

مشکل دیگر همانطور که مطرح شد، به سبد سهام غیربورسی این شرکت‌ها بر می‌گردد.

فقدان اطلاعات لازم در مورد شرکت‌های غیربورسی به خصوص گزارش EPS آنها و نوع فعالیت چنین شرکت‌هایی در برخی موارد به پیچیدگی محاسبات دامن می‌زند. در صورت غلبه بر این مشکلات به نظر می‌رسد برآورد NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری در بازار سهام ایران، بهترین ابزار برای ارزش‌گذاری باشد.

شرح بیشتر ارزش خالص دارایی‌ها (NAV)

ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV یک شرکت سرمایه‌گذاری با ویژگی‌های یک صندوق سرمایه‌گذاری مشترک (Unit Trust)، حاصل تفاوت کل دارایی‌ها منهای کل بدهی‌های آن است.

در ارزشیابی شرکت‌ها،NAV را از طریق تفاوت ارزش دفتری دارایی‌ها و بدهی‌ها محاسبه می‌کنند و در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک،NAV را از طریق کسر بدهی صندوق از ارزش روز کل پرتفوی به دست می‌آورند. توجه تحلیلگران مالی غالباً به محاسبه نوع دوم NAV است زیرا از این طریق سهام شرکت مربوطه قیمت‌گذاری می‌شود.

به عنوان مثال اگر ارزش بازار سرمایه‌گذاری‌ها و سایر دارایی‌های یک شرکت سرمایه‌گذاری 2000 میلیارد ریال قیمت داشته باشد و بدهی‌های آن 1200 میلیارد ریال باشد، در این تاریخNAV این شرکت سرمایه‌گذاری 800 میلیارد ریال خواهد بود.

چون دارایی‌ها و بدهی‌های یک شرکت سرمایه‌گذاری به طور روزانه تغییر می‌کند، NAV آن نیز روزانه باید محاسبه مجدد شود. به همین دلیل در کشورهای دیگر عموماً صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک (شرکت سرمایه‌گذاری با سرمایه متغیر) و «یونیت ‌تراست» NAV خود را حداقل یک بار در روز و پس از خاتمه معاملات بورس محاسبه و در روزنامه‌ها گزارش می‌کنند.

محاسبه NAV هر سهم

شرکت‌های سرمایه‌گذاری مذکور NAV هر سهم خود را از طریق تقسیم NAV به تعداد سهام جاری خود محاسبه می‌نمایند.

به‌عنوان نمونه در مثال فوق اگر تعداد سهام جاری شرکت 400 میلیون سهم باشد NAV هر سهم 2000 ریال محاسبه خواهد شد. با منطق پیش گفته،NAV هر سهم نیز باید روزانه محاسبه شود. بایست توجه داشت که تعداد سهام جاری چنین شرکت‌هایی نیز غالباً روزانه تغییر می‌کند. چون سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری با ویژگی صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک یا یونیت‌تراست در هر زمان قابل بازخرید است.

کاربرد NAV هر سهم

مهم‌ترین نکته آنست که قیمت سهام صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک و یونیت‌تراست مبتنی بر NAV هر سهم آنهاست. به عبارت دیگر قیمتی که سرمایه‌گذاران برای خرید سهام شرکت‌های مذکور می‌پردازند برآوردی از NAV هر سهم به‌علاوه حق‌الزحمه صندوق است. همچنین قیمتی که سرمایه‌گذاران در فروش هر سهم این گونه شرکت‌ها دریافت می‌نمایند معادل برآوردی از NAV هر سهم منهای حق‌الزحمه صندوق می‌باشد.

استفاده از NAV هر سهم

حال که از مفهوم NAV هر سهم تا حدودی آگاه شدیم در این بخش به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا ارزش ذاتی سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری ایرانی را می‌توان با محاسبه NAV هر سهم به دست آورد؟

پاسخ چندان دقیق نیست. ابتدا به موارد زیر توجه نمایید:

شرکت‌های سرمایه‌گذاری بورسی ایران از نوع سرمایه ثابت هستند. از این رو طبق عرف و مقررات غالب کشورها چنین شرکت‌هایی الزامی به محاسبه و ارائه NAV ندارند.

غالب شرکت‌های سرمایه‌گذاری بورسی کشور فعالیتی ترکیبی دارند یعنی علاوه بر مدیریت سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار اقدام به کنترل و مدیریت دیگر شرکت‌ها (هلدینگ) نیز می‌نمایند. عملیات هلدینگی موجب پیچیدگی و ابهام در محاسبه NAV هر سهم می‌گردد.

اکثریت شرکت‌های سرمایه‌گذاری بورسی، دارای پرتفوی غیر بورسی نیز می باشند. قیمت‌گذاری شرکت‌های غیر بورسی که غالبا حجم عظیمی از سرمایه‌گذاری‌ها را تشکیل می‌دهد نیز با دشواری‌ها و ابهام‌های متعددی روبه‌روست، به نحوی که با اطلاعات یکسان، دو تحلیلگر مالی NAV های کاملاً متفاوتی را استخراج می‌کنند. فقدان گزارش EPS و نوع فعالیت چنین شرکت‌هایی در برخی موارد به تنوع محاسبات دامن می‌زند.

در مفهوم محاسبه NAV هر سهم فرض بر آن بوده است که شرکت‌ سرمایه‌گذاری به جز پرتفوی سرمایه‌گذاری خود دارایی‌های با اهمیتی نداشته باشد. در حالی‌که دارایی‌های بسیاری از شرکت‌های سرمایه‌گذاری بورسی ما حاوی حجم بالایی از اموال و دارایی‌های غیر سرمایه‌گذاری است که محاسبه NAV هر سهم را مخدوش می‌سازد.

 برخی از شرکت‌های سرمایه‌گذاری بورسی موجود علاوه بر فعالیت‌های سرمایه‌گذاری درگیر فعالیت‌های تولیدی و خدماتی هستند. مسلماً محاسبه NAV هر سهم چنین شرکت‌هایی فاقد محتوای علمی و عملی است.

گزارش صورت وضعیت پرتفوی سرمایه‌گذاری ماهانه برخی از شرکت‌های سرمایه‌گذاری دارای رقمی بسیار عظیم با عنوان سایر شرکت‌های پذیرفته شده در بورس یا خارج از بورس است. هر چند مالکیت چنین شرکت‌هایی کمتر از 3 یا 5 درصد است اما فقدان اطلاعات مربوطه، شفافیت محاسبه NAV هر سهم توسط تحلیلگران مالی را کاهش می‌دهد.

به هر ترتیب مشکلات و نارسایی‌هایی از این دست موجب جدایی NAV هر سهم مندرج در گزارش صورت وضعیت پرتفوی سرمایه‌گذاری با قیمت سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری گردیده است.

به عنوان نمونه درحالی ‌که NAV هر سهم پرتفوی شرکت سرمایه‌گذاری البرز در تاریخ 31/1/1383 معادل 2453 ریال در اطلاعیه مورخ 11/3/1383 بورس عنوان شده است، قیمت سهام شرکت در تاریخ مذکور 3654 ریال بوده است.

این تفاوت برای شرکت‌هایی که سرمایه‌گذاری‌های غیربورسی بیشتری دارند، مشهودتر است زیرا در اطلاعیه‌های صورت وضعیت پرتفوی سرمایه‌گذاری،NAV هر سهم بر مبنای ارزش بازار شرکت‌های پذیرفته شده در بورس برای هر سهم محاسبه می‌شود.

از این رو سرمایه‌گذاران غالباً ناچار به دخیل نمودن حدس و گمان‌های خود برای محاسبه NAV هر سهم جهت برآورد تقریبی قیمت سهام شرکت‌های مذکور هستند. مشکلات و دشواری‌های محاسبه NAV هر سهم موجب گردیده است که برخی از سرمایه‌گذاران، شرکت‌های سرمایه‌گذاری را نیز بر مبنای EPS آنها قیمت‌گذاری کنند.

نحوه محاسبه NAV در مورد شرکت‌های سرمایه‌گذاری

ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV مطابق تعریف عبارت از خالص ارزش دارایی‌های یک شرکت و به عبارت دیگر، ارزش کل دارایی‌های شرکت پس از کسر بدهی‌ها می‌باشد.

از نظر حسابداری، کشف NAV آسان است، زیرا حقوق صاحبان سهام بر حسب خالص دارایی‌های شرکت اندازه‌گیری می‌شود. در ترازنامه شرکتها این مسأله قابل مشاهده است. نمونه ای از ترازنامه یک شرکت در شکل 1 نشان داده شده است.

اکثر کارشناسان بر این عقیده هستند که هرگاه p/nav کمتر از 70 درصد باشد زمان مناسب‌تری برای خرید سهام مورد نظر است البته تنها به این عدد نمی‌توان اکتفا کرد ولی هر چه این عدد کوچکتر باشد می توان آن سهام را برای خرید بررسی کرد.